Książki o szeroko pojętym Holokauście czytuję od wielu lat z ogromnym zainteresowaniem, choć ich treść trudno udźwignąć emocjonalnie. Dziś o przejmującym, opartym na wieloletnich badaniach archiwalnych opracowanie, które pozwala spojrzeć na historię Auschwitz z perspektywy dotąd rzadziej opisywanej, czyli przez pryzmat obozowego szpitala i losów więźniów pełniących w nim funkcje lekarzy.
Autor odsłania przed czytelnikiem rzeczywistość, w której medycyna, zamiast służyć ratowaniu ludzkiego życia, została podporządkowana bezwzględnym regułom obozowego systemu. Szpital, który z założenia powinien być miejscem leczenia i nadziei, funkcjonował w samym centrum machiny zagłady. Pracujący tam więźniowie znajdowali się w szczególnie dramatycznym położeniu. Z jednej strony starali się pomagać chorym, zdobywać leki, organizować opiekę i ratować współwięźniów. Z drugiej musieli wykonywać polecenia lekarzy SS, podejmować decyzje obciążające ich ogromną odpowiedzialnością i każdego dnia mierzyć się z sytuacjami, w których nie było dobrych rozwiązań.
Obraz codzienności ludzi, którzy nawet w tak nieludzkich warunkach nie rezygnowali z lekarskiego powołania jest porażający. Ich działalność nie ograniczała się zresztą do pomocy medycznej, bo angażowali się w obozowy ruch oporu, dokumentowali zbrodnie, przekazywali informacje o tym, co działo się za drutami Auschwitz. Musieli wykazywać się nie tylko wiedzą i doświadczeniem, ale przede wszystkim odwagą, determinacją i niezwykłą siłą charakteru.
Bohdan Musiał prowadzi przez kolejne lata funkcjonowania obozu, od jego powstania w 1940 roku aż po ewakuację w styczniu 1945. Nie pomija przy tym żadnego z istotnych elementów tej przerażającej rzeczywistości: pracy przymusowej, selekcji, eksperymentów medycznych, chorób i mechanizmów masowej zagłady. Publikacja jest szczegółowa, bogata w materiały źródłowe i próbie uporządkowania historii ludzi, których doświadczenia składają się na znacznie szerszy obraz funkcjonowania Auschwitz.
Nie jest to łatwa lektura. Wymaga skupienia, momentami zmusza do zatrzymania się nad tym, jak wiele okrucieństwa człowiek potrafił wyrządzić drugiemu człowiekowi. A jednak trudno się od niej oderwać. Mimo niezwykle ciężkiego tematu przeczytałam ją w zaledwie dwa dni.
„Szpital w piekle” to ważna, znakomicie udokumentowana publikacja, która poszerza wiedzę o historii Auschwitz i opowiada o ludziach próbujących ocalić resztki człowieczeństwa w miejscu zaprojektowanym tak, by je odebrać.
Komentarze
Prześlij komentarz