Żunia

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska zwana Lilką funkcjonuje w zbiorowej wyobraźni przede wszystkim jako poetka pełna subtelności i zmysłowości. U Jurgały-Jureczki jednak spojrzenie na nią jest głębsze i mniej oczywiste. Odsłania bowiem postać artystki zafascynowanej nie tylko uczuciem i naturą, lecz także tajemnicą istnienia, światem niewidzialnym i tym, co wymyka się racjonalnemu porządkowi.  Ta książka pełna jest erudycji, ale też  pasjonującą opowieścią opartą na rzetelnej analizie źródeł, archiwaliów, dokumentów, korespondencji i prasy z epoki. Są tu umiejętnie wplecione losy poetki w szeroki kontekst obyczajowy, społeczny i literacki dwudziestolecia międzywojennego, dzięki czemu Lilka staje się osobą zanurzoną w niepokojach swoich czasów, epoki kryzysów, gwałtownych przemian i intensywnego zainteresowania zjawiskami nadnaturalnymi. Szczególne miejsce w książce zajmuje tomik Profil Białej Damy z 1930 roku. Pawlikowska-Jasnorzewska zaludniła go duchami, eterycznymi zjawami i boh...

 Dobre fantasy, które pochłania od pierwszych stron to nie lada gratka. A jeśli w nim występują wszystkie najcenniejsze elementy, czyli dopracowane uniwersum, intrygi i nieco politycznych zawirowań, to już mogę rzecz polecać z czystym sumieniem.  Akcja powieści rozgrywa się na kontynencie Vesterii, który od lat drży przed imperialnymi ambicjami Bessemii. Cesarzowa Margaraux wychowała swoje córki: Daphne, Beatriz i Sophronię, nie jak dzieci, lecz jak narzędzia, ponieważ od najmłodszych lat szkolone były by zniszczyć sąsiednie królestwa i utorować matce drogę do absolutnej władzy. Księżniczki są jednocześnie bronią i przynętą, politycznymi pionkami wysyłanymi do obcych krajów, by rozsadzić je od środka. Trzeba przyznać, że już pierwszych stron było jasne, że autorki nie interesuje prosta opowieść o podbojach, a kluczowym motywem stało się pytanie, co dzieje się z człowiekiem, który całe życie słyszał, kim ma być, a potem po raz pierwszy zaczyna w to wątpić? Momentem granicznym j...

Wiecie, co to jest piórko husarskie? Ja już wiem, ale Wy pewnie dopiero się uczycie o królach i książętach polskich, więc mam tu coś, co Was zachwyci. Otóż przed Wami historyczne fraszki. Absolutnie urzekające! Ponieważ autor wpadł na pomysł genialny w swej prostocie i wszystkim dzieciakom, które mają problem z zapamiętaniem, który król był który, kto kogo koronował i dlaczego znowu była jakaś wojna, to  łatwiej będzie zapamiętać treść pełną rymów. I tak oto Mieszko, Bolesław, Kazimierz i cała reszta polskiej historycznej ekipy maszerują przed czytelnikiem w formie krótkich, zgrabnych fraszek. Każda z nich jest jak mała historyczna pigułka, szybko się ją „połyka”, a co najważniejsze zostaje w głowie. Bo spróbujcie nie zapamiętać króla, który został opisany dowcipnie, z przymrużeniem oka i jeszcze w rytmie rymów. No nie da się nie zapamiętać! Ogromnym atutem książki jest też to, że każda fraszka kończy się morałem. I to nie takim szkolno-palcowym, tylko sprytnym, lekkim, często z hu...

 Uwielbiam antologie za kilka krótkich treści, które można poczytać w przerwie w pracy lub do popołudniowej kawy. A już szczególnie upodobałam sobie powieści z dreszczykiem, które i przerażają i powodują niepokój, ale i mają pewne zacięcie spirytystyczne. Punktem wyjścia dla tej opowieści jest jeden z najsłynniejszych wieczorów w historii literatury. Rok 1816 przeszedł do dziejów jako „rok bez lata”. Był chłodny, deszczowy i ponury. W willi nad Jeziorem Genewskim, w atmosferze burzy i niepokoju, spotkała się grupa młodych, zbuntowanych angielskich pisarzy: George Byron, Percy Shelley, Mary Wollstonecraft Shelley, John William Polidori oraz Claire Clairmont. Z pozoru było to towarzyskie zgromadzenie znudzonych arystokratów i artystów. W rzeczywistości  moment przełomowy. To właśnie tam lord Byron rzucił pozornie niewinną propozycję by każdy z obecnych napisał historię o duchach. Z tej gry wyobraźni narodziły się dzieła, które na zawsze zmieniły literaturę. Mowa tu bowiem o Fran...

Historia nie musi być kojarzona li i jedynie z muzealnym eksponatem, lecz może być żywą materią, która pulsuje ambicją, strachem i namiętnością. Dziś rzecz o  Szczodrym, o książce, która przywraca należne miejsce jednemu z najpotężniejszych władców wczesnopiastowskiej Polski – Bolesławowi II, królowi, którego pamięć na wieki przesłonił dramatyczny spór z biskupem Stanisławem. Cherezińska nie zaczyna jednak od osądu, a  od człowieka. Bolesław jest tu młody, ledwie przed trzydziestką, a już nazywany „twórcą kniaziów”, władcą, który potrafi osadzać i obalać rządy w całej Europie Środkowo-Wschodniej. Gdy po raz kolejny odmawia posłuszeństwa królowi Niemiec, uruchamia lawinę zdarzeń. Cesarska potęga rusza wówczas na Polskę.  Król Piastów gra na kilku szachownicach jednocześnie. Wpływa na losy Rusi, Czech i Węgier, zręcznie wykorzystuje spór między cesarstwem a papiestwem, a w odpowiednim momencie sięga po koronę królewską. Jego sukcesy imponują, ale też budzą lęk. Drażnią możn...

Kultura chińska wciąż pozostaje dla wielu Europejczyków obszarem odległym i nie do końca rozpoznanym. A przecież to cywilizacja oparta na głębokim szacunku dla tradycji, rytuału i pamięci o przeszłości, które przenikają codzienne życie i sposób myślenia. Najłatwiej zajrzeć do tego świata poprzez literaturę. Jednym z takich literackich mostów jest historia jedynej cesarzowej Chin – Wu Zetian, kobiety charyzmatycznej, bezkompromisowej i genialnej politycznie, a jednocześnie przez wieki określanej mianem „krwawej cesarzowej”. To właśnie jej postać, przefiltrowana przez fantastykę i współczesną wrażliwość, inspiruje powieść „Niebiański tyran” Xiran Jay Zhao. Książka stanowi kontynuację losów Zetian, bohaterki, która dokonała niemożliwego, ponieważ zasiadła na tronie Huaxii. Jej zwycięstwo nie przynosi jednak upragnionego spokoju. Wręcz przeciwnie, władza odsłania przed nią prawdę znacznie bardziej przerażającą niż dotychczasowi wrogowie. Okazuje się, że zagrożenie jest bliższe, potężniejsz...

Znacie ten moment, kiedy herbata stygnie, dzieci absolutnie nie są senne , a dorosły desperacko szuka czegoś pomiędzy „jeszcze jednej bajki” a „już naprawdę śpimy”? No właśnie, ja też go znam i często po raz kolejny i kolejny czytałam to, co przed chwilą. Do czasu, kiedy na scenę wkroczył cały na biało, a właściwie na zielono Giorgio Parisi i rozpoczął swój taniec pełen nauki i uśmiechu. Punktem wyjścia jest sytuacja znana każdemu, kto kiedykolwiek miał do czynienia z dziećmi po godzinie 21, czyli np. dziadek i wnuki, które nie chcą spać. Co robi dziadek? Nie negocjuje, nie grozi, nie udaje wilka (choć wilk się tu pojawi). On opowiada historie. I to jakie! U Parisiego bajki to nie tylko czarownice z lasu i zwierzęcy bohaterowie z charakterem, ale też sprytna przemytniczka wiedzy. Nagle okazuje się, że między jednym chichotem a drugim dzieciaki chłoną wiedzę i dowiadują się czegoś o przyrodzie, nauce i emocjach. Tak zupełnie mimochodem.  Tytułowa zielona mucha jest dokładnie...

Seria o czterech porach roku, zachwyca po raz drugi, bo miło znów zanurzyć się w historii pełnej emocji. A trzeba zauważyć, że ta książka to coś więcej niż tylko kolejna romantyczna powieść, choć rzecz jasna to ważne w tym przypadku. Ta powieść zaskakuje dojrzałością, wciąga sportowym klimatem i pozwala zajrzeć za kulisy świata łyżwiarstwa figurowego z niezwykłą autentycznością. Lily to młoda, utalentowana łyżwiarka, która całe życie podporządkowała jednemu celowi, czyli złotu na mistrzostwach świata. Gdy jej nowym partnerem zostaje Orion Williams, legenda lodowej tafli, dziewczyna przeciera oczy ze zdumienia, ponieważ jest jego fanką, a on okryty jest sławą „przeklętego mistrza”. Z pozoru idealny duet, w praktyce oznacza mieszankę emocji, obaw i trudnej przeszłości. Moncomble skręca sobie raz po raz ku mojej uciesze i nie podąża utartymi ścieżkami. Ta książka pulsuje napięciem, ale daleko jej do banalnego romansu. Autorka bowiem świadomie unika frazesów i przesadnych upiększeń. Zamias...

Żal, gniew, trudne dorastanie i delikatna granica między wyobraźnią a rzeczywistością to wykładnia tego, co czeka w tej niewielkiej objętościowo książce.  Tytułowy Shy to chłopak błądzący. Ucieka z Ostatniej Szansy, ośrodka dla młodych mężczyzn z problemami emocjonalnymi, a jego nocna wędrówka przez ogrody, las i własną głowę staje się opowieścią o zmaganiu z winą i pragnieniem ucieczki od siebie samego. To coś w rodzaju strumienia świadomości chłopaka, w którym mieszają się wspomnienia, lęki, echa głosów nauczycieli, rodziców i rówieśników. Porter bawi się formą, skacze między wyznaniami, dialogami i poetyckimi obrazami. Shy to opowieść przepełniona rytmem dudniących basów, wspomnień rave’ów, czy powtarzających się uderzeń myśli, które chłopak próbuje zagłuszyć. Muzyka tutaj potrafi być jednocześnie ucieczką, ale i więzieniem, a hałas jest często łatwiejszy do zniesienia niż cisza. Liryczność i fragmentaryczność tekstu budują olbrzymie napięcie. Shy balansuje na granicy, skacowany...

    Wszystkim fankom dziewiętnastowiecznych romansów nie trzeba przedstawiać Julii Quinn, ponieważ doskonale znają jej twórczość lub oglądały trzy sezony bestsellerowego serialu na Netflixie. To już kolejny tom z cyklu, ale chyba najbardziej wartki i zabawny, a opowiada o najmłodszej z rodziny Bridgertonów  –  Hiacyncie. Wiek staropanieński Hiacynty, spędzał sen z powiek nie tylko Colinowi Bridgertonowi, najstarszemu z rodu, ale i Violetcie, matce rzecznej dziewczyny. Mimo wielu propozycji, dziewczyna grzecznie odmawiała zamążpójścia, twierdząc, że woli się zakochać lub wyjść za człowieka, z którym nie będzie się nudzić. Cóż, nie zdaje sobie sprawy jednak, że uwielbiana przez nią lady Dunburry ma plan wyswatać ją ze swoim krnąbrnym wnukiem. Sprawa wydaje się być więc przesądzona. Uśmiałam się setnie podczas czytania. Julia Quinn zachwyciła tutaj pomysłem na fabułę. I choć rzecz jasna książka ma taki sam rytm i pewien schemat co poprzednie, to jednak to, w jaki sposób...

Dzisiaj o książce,  która jawi się w opisach jako biografia. Dla mnie jednak jest to portret człowieka, który nigdy nie uznawał patosu, bo wolał szczerość, zarówno tę między człowiekiem a człowiekiem,  jak i tę pieską, która zdawała się być prawdziwsza.  Tym był jednym z najbłyskotliwszych obserwatorów polskiej rzeczywistości powojennej, mistrzem pointy, ironii i riposty, który nie potrzebował ostrych narzędzi, by rozłożyć świat na czynniki pierwsze. Robił to słowem, czasem gestem, a czasem tylko podniesieniem brwi, a te miał przecież gęste, krzaczaste i wyraziste.  Potrafił celnie kpić z otaczającego go chaosu, nie raniąc, lecz odsłaniając mechanizmy, które chcielibyśmy ukryć za zasłoną „świętego spokoju”. Mnóstwo tu anegdot i historii z życia prywatnego odtwórcy Ryszarda Ochudzkiego z "Misia". Mowa tu o człowieku obdarzonym nie tylko talentem do obserwacji, lecz również niebywałą czułością. Bo Tym miał niezwykłą cechę: bardziej ufał zwierzętom niż ludziom. W jego d...

  Rozpływam się za każdym razem, kiedy wezmę do ręki którąkolwiek z powieści Kate Morton. Umie jak nikt malować słowem i zachwyca niemal każdym zdaniem. Dzięki temu z dziką przyjemnością pochłaniam jej kolejne powieści i zaczytuję się do ostatniej kropki. Morton od lat budzi podziw swoim talentem do budowania światów nie tylko barwnych i sugestywnych, ale przede wszystkim wiarygodnych. Jej styl jest jak haftowany precyzyjnie gobelin: piękny, misterny i bogaty. W tej powieści jest niezwykła dbałość o szczegóły, począwszy od krajobrazów XIX-wiecznego Oxfordshire, przez artystyczne salony Londynu, aż po archiwistyczne zakamarki współczesności. Jej historie żyją, oddychają, pulsują, a każdy rozdział przynosi nowe nitki, które powoli zaczynają tworzyć zaskakująco harmonijną całość. Lato 1862 roku, pobyt grupy młodych artystów w Birchwood Manor i ich artystyczna idyllia, która kończy się dramatem. Ponad 150 lat później młoda archiwistka, Elodie Winslow, natrafia na torbę kryjącą dwa taje...

W czasach, w których tempo życia zdaje się nieustannie przyspieszać, a troski dnia codziennego często przysłaniają człowiekowi to, co naprawdę ważne, warto zatrzymać się na chwilę. Ja tak zrobiłam i zajrzałam do książki Jamesa Norbury'ego, tym razem głębszej niż ostatnie jego publikacje, bardziej refleksyjnej i jak zawsze, pięknie zilustrowanej. Mamy więc tu znów delikatną narrację z charakterystycznymi ilustracjami, które w prostych kreskach potrafią zawrzeć ogrom emocji, a jego bohaterowie, Wielka Panda i Mały Smok, ruszają w kolejną podróż przez ciemne lasy, strome góry i zapomniane ruiny. Choć otaczający ich świat bywa ponury i onieśmielający, to właśnie w tych najtrudniejszych miejscach bohaterowie zaczynają odkrywać ulotne chwile piękna. Zauważają promień światła przebijający się przez korony drzew, ciepłe słowo w chłodny poranek, czy spokój, który pojawia się po burzy. Norbury nie ukrywa, że to metafora codzienności. W natłoku obowiązków, zmartwień i lęków łatwo przeoczyć to...

W literaturze XXI wieku niewiele jest powieści, które łączą ze sobą tak sugestywną metaforykę, duchową głębię i czystą przygodę, jak „Życie Pi”. To książka, która od momentu premiery nie przestaje fascynować, zarówno czytelników, jak i krytyków. Jej siła tkwi w umiejętności opowiadania o rzeczach fundamentalnych za pomocą niezwykłej, niemal baśniowej historii. Bohater tej opowieści to szesnastoletni Piscine Molitor Patel, dla przyjaciół po prostu Pi. Jest młodym Hindusem o wyjątkowej duchowej wrażliwości. Wychowany w religijnym i kulturowym tyglu Pondicherry, Pi jednocześnie wyznaje hinduizm, chrześcijaństwo i islam, wierząc, że w każdej z tych tradycji kryje się cząstka prawdy o świecie. Kiedy jego rodzina postanawia wyemigrować do Kanady, chłopak wyrusza w podróż, która na zawsze zmieni jego życie. Zmienia je jednak nie Kanada, lecz katastrofa na Pacyfiku. Po zatonięciu japońskiego frachtowca Pi trafia do szalupy ratunkowej, gdzie towarzyszą mu ocalałe z okrętu zwierzęta: ranna zebra...