Relacji nie można zdefiniować jednym słowem, bo przecież miłość potrafi mieszać się z gniewem, bliskość z potrzebą ucieczki, a wdzięczność z poczuciem krzywdy. Więzi, które powinny dawać poczucie bezpieczeństwa, potrafią jednocześnie stać się źródłem największych emocjonalnych zawirowań. Arundhati Roy postanowiła rozprawić się ze swoimi demonami i utkała autobiograficzne wspomnienia, które są szalenie intymne, niepokojące i pozbawione upiększania przeszłości.
Jest to przede wszystkim opowieść o matce, czyli Mary Roy, kobiecie silnej, niezależnej, nieustępliwej, ale niezwykle trudnej w relacjach. To postać, która odcisnęła na życiu córki piętno tak głębokie, że nie sposób oddzielić od niej ani osobistej historii pisarki, ani jej twórczej tożsamości. Mary jest tutaj jednocześnie schronieniem i burzą, daje siłę, ale potrafi ranić. Uczy niezależności, lecz sama nie zawsze pozostawia przestrzeń na wolność drugiego człowieka. Jest kobietą, którą trudno jednoznacznie ocenić, a jeszcze trudniej zapomnieć.
Roy nie buduje pomnika matce, nie próbuje również sprowadzić jej do roli rodzinnego antagonisty. Pokazuje człowieka pełnego sprzeczności, z całym bagażem jego wyborów, ambicji, słabości i emocjonalnych uwikłań. W tej opowieści nie ma prostego podziału na winnych i skrzywdzonych, jest za to świadomość, że miłość nie zawsze chroni przed cierpieniem, a więzy rodzinne bywają najbardziej skomplikowanymi spośród wszystkich, jakie tworzymy.
Wymiar tej historii wykracza poza prywatną przestrzeń rodzinnego domu. Biografia matki i córki staje się opowieścią o Indiach, społeczeństwie, w którym tradycja, pozycja kobiety, klasowe podziały i oczekiwania wobec jednostki potrafią determinować ludzkie losy. Na tym tle historia Mary Roy nabiera dodatkowych znaczeń, bo jej nieustępliwość i walka o niezależność nie są wyłącznie cechami charakteru, lecz także odpowiedzią na świat, który przez lata wyznaczał kobietom dość ciasne granice.
Autorka to dziewczynka, która dorastała w cieniu silnej osobowości, a potem dorosła kobieta próbująca zrozumieć, w jakim stopniu doświadczenia dzieciństwa ukształtowały jej sposób patrzenia na świat. To także opowieść o narodzinach własnego głosu i potrzebie niezależności i cenie, jaką trzeba zapłacić za prawo do samostanowienia. Nie sposób nie dostrzec w tym pewnego paradoksu, że kobieta, która sama wywalczyła sobie przestrzeń do życia na własnych zasadach, przekazała córce siłę, ale również doświadczenia, od których ta musiała się uwolnić.
Najbardziej porusza tu niejednoznaczność. Roy wraca do wspomnień z odwagą i literacką precyzją, nie unika tematów trudnych i niewygodnych. Opowiada o tym, że można kochać kogoś, kto jednocześnie jest źródłem bólu, ale też nie zgadzać się na sposób, w jaki ją traktuje.
To nie jest autobiografia, która ma przynieść czytelnikowi łatwe wzruszenie, a skłonić do zatrzymania się nad własnym rozumieniem miłości, rodziny i wolności.
Boki, ale warto przeczytać.
Komentarze
Prześlij komentarz